Sık Sorulanlar

Öncelikle bu sorunu ciddiye almalı ve ertelememelisiniz. Eğer gördüğünüz şaşılık sabit bir kayma şeklindeyse hangi yaşta olursa olsun mutlaka konunun uzmanı bir hekime başvurmalısınız. Zira şaşılık sorunu genetik olabileceği gibi görme sistemiyle ilgili sorunlar, hatta yaşam tehdidi içerebilen sorunların dahi habercisi olabilir. Şaşılık sorunu olan her hastada mutlaka damla kullanılarak detaylı göz muayenesi yapılmalıdır.

Belli bakış yönlerinde artan veya sadece belli yönde kaymanın olduğu şaşılıklar doğuştan veya edinsel sinir felçleri veya kas hastalıklarında görülen bir durumdur ve mutlaka ciddiye alınmalıdır. Bu sorunun olduğu bireylerin bazıları başlarını belli bir pozisyonda tutma eğiliminde olabilirler.  

Yaşamın ilk sadece ilk 3 ayı içindeki ‘değişken’ kaymalar fizyolojik olarak görülebilir. Bu dönemde sabit bir kayma varsa patolojik olarak kabul edilmelidir. Yaşamın ilk 3 ayından sonra ister sabit ister değişken olsun bütün kayma sorunları patolojiktir ve zaman kaybetmeden göz muayenesi yapılmasını gerektirir.

Botox, etkisi geçici olan bir ilaç olmasına karşın şaşılığı düzeltici etkisi bazı durumlarda kalıcı olabilir. Gözün paralel olduğu sırada beyindeki fonksiyonlarda düzelme veya Botox yapılan kasın ters yönüne hareketini sağlayan kaslardaki güçlenme kalıcı düzelmeyi sağlayabilir. Kalıcı etkinin sağlanmadığı şaşılıklarda Botox enjeksiyonunun belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir.

Göz hareketleri, her bir gözdeki toplam 6 kas ile gerçekleştirilir. İki gözdeki toplam 12 kasın birbiriyle mükemmel bir uyum içinde çalışması beyinde iki gözün fonksiyonunu kontrol eden merkez tarafından gerçekleştirilir. Göz kaslarından bir veya bir kaçında felç olması durumunda bu denge bozulur ve gözdeki kaymayla beraber çift görme ortaya çıkar. Çocukluk döneminde beyin çift görmeyi hızla baskılar ancak erişkinlerde çift görme kalıcı olur. Çift görmenin giderilmesi ancak şaşılığın düzeltilmesi ile sağlanabilir. Felç olan kasın sinirini onarmak mümkün değildir ancak çalışmayan kas nedeniyle oluşan kaymayı yine çalışan kaslardan faydalanarak düzeltmek mümkündür. Çift görmesi olan hastalarda temel amaç tek görmenin sağlanabildiği fonksiyonel bir alan kazanılmasıdır.

Anormal baş pozisyonu şaşılığın bir belirtisi olabileceği gibi gözde titreme (nistagmus) sorununa da eşlik edebilir. Şaşılığın azaldığı veya düzeldiği bir bakış pozisyonu var ise beyin bu pozisyonda bakmayı tercih eder ve çocuk buna uygun şekilde bir baş pozisyonu ile bakar. Bu durum başın sağa veya sola eğik durması şeklinde olabileceği gibi, sağa veya sola dönük ya da çene aşağıda veya çene yukarıda bakışı tercih etmek şeklinde de olabilir. Baş pozisyonuna yol açan kayma düzeltildiğinde kişi başını düz tutabilir. Baş eğikliği gelişme çağında uygun şekilde düzeltilmez ise yüzde kalıcı asimetri oluşmasına yol açabilir.

Şaşılığın istendiği kadar düzelmemesi veya tekrarlaması durumunda yeniden cerrahi tedavi veya Botox tedavisi uygulanabilir. İkincil cerrahiler ilk tedaviye göre daha komplike işlemler olup şaşılığın tipi ve cerrahi uygulanacak kasa göre bazı sınırlamalar içerirler.

Şaşılık cerrahisi ile gözün getirildiği pozisyonun korunabilmesi, beyinde gözleri kontrol eden merkezin kapasitesi ile yakından ilişkilidir. İki gözden gelen görüntünün birleştirilmesi fonksiyonu, düzelmenin devamlılığı açısından kritik öneme sahiptir. Bunun yanı sıra göz kasları ve göz küresi arasındaki anatomik yapılar, göz kaslarının yapısı, göz kaslarının işlev bozuklukları, görme düzeyi gibi faktörler de gözlerin paralelliğinin devamı açısından önemlidir. Çoğu hastada cerrahi sonrası sonuçlar yüz güldürücü olmakla birlikte yukarıda bahsedilen değişkenler nedeniyle bütün şaşılık tiplerinde kaymanın aynı ya da farklı yönde tekrarlaması olasılığı vardır.

Göz kaymasının fizyolojik yani normal kabul edilmesi olarak kullanılan ‘bebeklik şaşılığı’ tabiri hayatın ilk 3 ayı içindeki değişken kaymalar için geçerli bir durumdur. Burada göz bazen paralel bazen hafif dışa bazen de hafif içe doğru yönlenebilir ve iki gözün birlikte kullanılması mekanizmasının henüz yeni gelişim döneminde olmasına bağlıdır. Ancak sabit kaymalar her zaman patolojiktir.

Çocukluk döneminde ortaya çıkan şaşılıkların çocuk yaşta düzeltilmesi tercih edilir. Bunun amacı iki gözün birlikte kullanılması fonksiyonunun gelişebilmesini sağlamaktır. Bazı tip şaşılıklarda bebeklik döneminde tedavi tercih edilirken zaman zaman kontrol edilebilen ve kontrol düzeyinin iyi olduğu kaymalarda daha geç cerrahi tercih edilmektedir. Genel olarak göz tembelliği tedavi edildikten sonra stabil seyreden şaşılıklarda cerrahi düzeltme için zaman kaybedilmemelidir.

İki gözü de etkileyen ağır görme sorunları genellikle aile tarafından fark edilebilir. Özellikle bebeklerde anne ile göz temasında sorun varsa bu anne tarafından hissedilebilmektedir. Ancak görme keskinliğini daha az oranda etkileyen görme sorunları oyun aktivitelerini fazla etkilemez ve %80-90’lara varan görme kayıpları bile aile tarafından fark edilemeyebilir.

Gözünde şaşılığı olmayan bir çocukta bir gözün daha az gördüğü genellikle aile tarafından fark edilemez. Konuşma döneminde bile çocuklar bir gözün diğerinden daha kötü gördüğünü çoğunlukla dile getirmezler. Bir gözün daha az görmesi durumunun herkeste aynı olduğunu düşünmeye yatkındırlar. Bu yüzden bir gözü iyi diğer gözü az gören çocuklardaki sorunlar genellikle geç fark edilmektedir. Bir gözün az gördüğü göz hekimi tarafından her yaşta değerlendirilebilir.

Çocukluktaki şaşılık ve göz kaymaları her yaşta düzeltilebilir ! şaşılık her yaşta düzeltilebilen bir sorundur. Ancak çocuklukta ortaya çıkan kaymalar çocuk yaşta düzeltildiğinde beyinde iki gözün birlikte kullanılma fonksiyonunda düzelme ortaya çıkar. Şaşılık erişkin yaşta düzeltildiğinde bu fonksiyonda düzelme beklenmez ancak gözlerin paralel kalması sağlanarak hastanın şaşılığın olumsuz psikososyal etkilerinden kurtulması sağlanır.